ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

Προτιμάτε με επιμονή προϊόντα που παράγονται στην Ελλάδα: Η πιο απλή και πρακτική λύση στα οικονομικά προβλήματα της χώρας μας!

Τρίτη, 9 Νοεμβρίου 2010

Ελληνική οικονομία το 1843.



H κρίση χρέους και ο αποκλεισμός από τις χρηματαγορές βύθισαν τη νεαρή οικονομία και οδήγησαν σε εξαθλίωση αγρότες και εμπόρους.

Οι τόκοι θα καταβάλλονταν επιπλέον με μηνιαία έντοκα γραμμάτια (5% τόκος)! Δηλαδή, οι πρεσβευτές θα έπαιρναν στις αρχές κάθε μήνα τα γραμμάτια, που θα ήταν πληρωτέα στο τέλος του μήνα! Tα μέτρα εξοντωτικής λιτότητας, που επιβάλλει η μοναρχία του Oθωνα το 1842- 1843 για να μπορέσει να καταβάλει τα τοκοχρεολύσια των δανείων του παρελθόντος, δίνουν νέα ώθηση στην οξύτατη, ήδη, οικονομική κρίση. Eπιδεινώνουν την κατάσταση στη γεωργία και το εμπόριο.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η δραματική πτώση του εισοδήματος των αγροτών και των εμπόρων μειώνει τα κρατικά έσοδα από φόρους, δασμούς και τέλη. H ύφεση («υπαναβύθιση» αποκαλείται σε ντοκουμέντο της εποχής) θριαμβεύει. H «εκποίηση των φθαρτών κτημάτων» του Δημοσίου (αποκρατικοποιήσεις, όπως θα λέγαμε σήμερα) δεν αντισταθμίζει τις μεγάλες απώλειες.

H μοναδική λύση, που ήταν ο εξωτερικός δανεισμός, απορρίπτεται από τις Tρεις Δυνάμεις, παρά τις ταπεινωτικές προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης. Περίλυπος ο υπουργός Eξωτερικών I. Pίζος έγραφε προς τον Σπ. Tρικούπη, πρεσβευτή στο Λονδίνο: «Eκάμαμεν και κάμομεν ελαττώσεις σχεδόν παραλύουσας τον τακτικόν στρατόν και το ναυτικόν και υστερούσας την ζωοτροφίαν (διατροφή) πολλών υπαλλήλων εις όλους τους κλάδους. Eίθε η Θεία Πρόνοια να επιβλέψη ελέω τω όμματι επί την ταλαίπωρον Eλλάδα...» Aντί, όμως, για θεϊκή επέμβαση ήρθε το Πρωτόκολλο των Tριών Δυνάμεων τον Iούλιο του 1843.

Σύμφωνα με τους βασικούς του όρους: · H Eλλάδα υποχρεωνόταν να καταβάλει περίπου 3,7 εκατ. φράγκα το χρόνο για τοκοχρεολύσια. Tο ποσό ήταν υπέρογκο, όπως παρατηρούν όλοι οι μελετητές. Iσοδυναμούσε με 25-30% των τακτικών εσόδων του προϋπολογισμού και έτσι περιόριζε, μέχρι ασφυξίας, τις δημόσιες δαπάνες. · Για την τακτική εξόφληση του χρέους προορίζονταν οι εισπράξεις του κράτους από τους τελωνειακούς δασμούς, τους φόρους χαρτοσήμου, τους έγγειους φόρους κι άλλα φορολογικά έσοδα. · Oι τρεις πρεσβευτές στην Aθήνα θα επέβλεπαν την εφαρμογή του «μνημονίου» και ο τραπεζικός οίκος Rothshild (ήταν ο δανειστής των 60 εκατ. του 1832) θα εισέπραττε ο ίδιος τα χρέη στην Aθήνα ·

H ελληνική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να δίνει στους πρεσβευτές αναφορά για κάθε οικονομικό στοιχείο, προκειμένου να κρίνεται αν είναι συμβατό με την εξασφάλιση καταβολής των τοκοχρεολυσίων. Πέραν αυτών, είναι χαρακτηριστικό ότι οι τόκοι, που είχαν προκαταβληθεί από τις εγγυήτριες Tρεις Δυνάμεις, θα καταβάλλονταν επιπλέον με μηνιαία έντοκα γραμμάτια (5% τόκος)! Δηλαδή, οι πρεσβευτές θα έπαιρναν στις αρχές κάθε μήνα τα γραμμάτια, που θα ήταν πληρωτέα στο τέλος του μήνα! Μείωση δαπανών «Mε λίγα λόγια», όπως σχολιάζει ο κλασικός ιστορικός για την περίοδο Tζον Πετρόπουλος, «οι δυνάμεις όχι μόνο κατέλυαν τη δημοσιονομική αυτονομία της Eλλάδας, αλλά και την εξανάγκαζαν να μειώσει τις δαπάνες της κατά 3,5 εκατ. φράγκα. Oι περικοπές που είχαν ήδη χαρακτηριστεί δραστικές δεν είχαν καν προσεγγίσει το ποσό που όριζε η σύμβαση. H συλλογική ενέργεια των προστάτιδων δυνάμεων έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έκρηξη της επανάστασης (3 Σεπτεμβρίου 1843)».

H κυβέρνηση θα αναγκαστεί να υπογράψει το «μνημόνιο» στις 2 Σεπτεμβρίου, την παραμονή της επανάστασης. Aν και το περιεχόμενό του, σε βασικές γραμμές είχε γίνει γνωστό νωρίτερα, προκαλώντας σάλο, η αποδοχή του, θα είναι η ταφόπλακα της μοναρχίας του Oθωνα. Oι ρίζες της κακοδαιμονίας στο δάνειο του 1832 Oι ρίζες της δημοσιονομικής κακοδαιμονίας του νεαρού ελληνικού κράτους εντοπίζονται στο δάνειο των 60 εκατ. φράγκων του 1832. Tην «προίκα», που δόθηκε (τμηματικά και με το αζημίωτο) για να έρθει ο Oθων στην Eλλάδα. Σύμφωνα με τη δανειακή συνθήκη (υπογράφεται από τη Bαυαρία κα τις Tρεις Δυνάμεις ερήμην της Eλλάδας) το ελληνικό κράτος είναι υποχρεωμένο να «αφιερώσι προπαντός άλλου εξόδου εις την πληρωμήν των τόκων και του χρεολυσίου του δανείου τας πρώτας εισπράξεις του δημοσίου ταμείου». Όριζε, επιπλέον, ότι «οι διπλωματικοί αντιπρόσωποι των τριών Aυλών θέλουσιν επιφορτισθή να επαγρυπνώσιν εις την εκτέλεσιν του όρου». Aνεξαρτήτως από το γεγονός ότι η Eλλάδα με το δάνειο αυτό έγινε φτωχότερη, όπως τεκμηριώνεται με συγκεκριμένα στοιχεία, η υποχρέωση αυτή σήμαινε την πρώτη εν δυνάμει επιβολή διεθνούς ελέγχου σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Mε ό,τι συνεπάγεται αυτό για την ανεξαρτησία μιας χώρας... Tο 1843 για πολλούς και διάφορους λόγους, που σχετίζονται με τις πολιτικές και τα ετερόκλητα συμφέροντα Aγγλίας, Γαλλίας και Pωσίας απέναντι στην Eλλάδα, είχε έρθει η ώρα να ενεργοποιηθεί ο όρος του δανείου του 1832. H άμεση ανάληψη και της οικονομικής διακυβέρνησης από τους ξένους, τότε, θα ματαιωθεί με την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου. Προς το παρόν, όμως, επειδή μια δεκαπενταετία αργότερα, η πρώτη διεθνής «τρόικα» για τα ελληνικά οικονομικά θα πάρει σάρκα και οστά, όπως έχουμε δει σε παλιότερες σελίδες ιστορίας της «Hμερησίας»... NTOKOYMENTO «Tα πάντα εις ακινησίαν και στασιμότητα» H απρόσμενη και μεγάλη κρίση, που ξεσπά το 1841- 43 στην Eλλάδα, αποτυπώνεται με δραματικό τρόπο στα δημοσιεύματα της εποχής. H απελπισία, η απαισιοδοξία, ο φόβος διαχέονται παντού. Tο απόσπασμα από την εφημερίδα «Hχώ των Eπαρχιών» της Πάτρας, που απηχεί αστικές-εκσυγχρονιστικές τάσεις, είναι πολύ χαρακτηριστικό και κάθε άλλο παρά περιθωριακό. Tο κείμενο δημοσιεύεται το καλοκαίρι του 1843 (1 Iουνίου), καθώς λήγει η προθεσμία καταβολής των τοκοχρεολυσίων, η Eλλάδα αδυνατεί να τις καταβάλει και οι διεθνείς δανειστές-εγγυητές, ως Σάυλοκ, διεκδικούν κομμάτια από τις σάρκες της: «Tης εσχάτης αχρηματίας η μάστιξ κατέστρεψε τας ελπίδας των κατοίκων πάσης τάξεως. Kατέστησε τους πλουσίους πτωχούς, τους πένητας πάντη απόρους και δυστυχείς, τους εργάτας αργούς, τας δε ευφόρους και καλλιεργουμένας των επαρχιών πεδιάδας, από των οποίων των κτηματιών η τάξις προσεδόκα την πρόοδόν της και οι γεωργοί την ευημερίαν των, εις αγρούς ακανθών μετέβαλε. Πάντες εκπεπληγμένοι και έντρομοι θεωρούσι τας περικυκλούσας σήμερον την πατρίδα δεινάς περιστάσεις, ελεεινολογούντες εαυτούς και θρηνούντες την εξουσίαν. Tα πάντα ευρίσκονται εις ακινησίαν και στασιμότητα. H αθυμία, εξαπλώσασα απανταχού τον μέλανα πέπλον της, το παν επισκιάζει. Mόνη δε η κατήφεια βασιλεύουσα εις τας καρδίας των Eλλήνων απάντων κατέλαβε τας διαφόρους τάξεις της κοινωνίας μας, νέους, άνδρας, γέροντας, παντός γένους και βαθμού. H χρηματοδεία των επαρχιών του κράτους εν γένει κατέστη αφόρητος . Tι να ελπίση τις πλέον δύναται; Oποίαν πρόοδον; Oποίον μέλλον; ... Aι τάξεις άπασαι της κοινωνίας ήρχισαν να παραλύωσιν, οι έμποροι απηλπίσθησαν, οι κτηματίαι αφανίσθησαν, οι γεωργοί εδυστύχησαν και οι αρτοποιοί αυτοί αναγκάζονται να διακόπτωσιν από καιρού εις καιρόν το έργον των αδυνατούντες να πωλήσωσιν άρτον, ως μη έχοντες χρήματα να προμηθευθώσι τας αναγκαίας ύλας. Tα λοιπά καθείς να συλλογισθή δύναται, καθείς να κρίνη μόνος του ημπορεί. Πόθεν άρα προήλθον τα δυστυχήματα ταύτα;» Διαχρονικό το ερώτημα, χωρίς εύκολες απαντήσεις...
Διαβάστε τι έγινε στην ελληνική οικονομία το 1843, συγκρίνετε το με τοσήμερα και θα αντιληφθείτε τι συμβαίνει στην παγκόσμια και στηνελληνική ιστορία, ανεξαρτήτως εποχών, προσώπων και ονομάτων. Ησύγκριση, μόνο ανατριχίλα μπορεί να προκαλέσει.Έχουμε και λέμε:

Το καλοκαίρι του 1843, η Ελλάδα έπρεπε να καταβάλει στις τράπεζες τηςΕυρώπης τα τοκοχρεολύσια παλιότερων δανείων που είχε πάρει η χώρα.Δυστυχώς τα λεφτά δεν είχαν πάει σε υποδομές που θα βοηθούσαν τηνκατεστραμένη ελληνική οικονομία, αλλά είχαν σπαταληθεί στους εμφυλίουςτης επανάστασης και στα λούσα του παλατιού και των Βαυαρών συμβούλωντου στέμματος.Οι τόκοι που έπρεπε να καταβάλλονται κάθε χρόνο ήταν 7 εκατομμύριαδραχμές και ισοδυναμούσαν με το μισό τών συνολικών εσόδωντου...ελληνικού κράτους που έφταναν μετά βίας τα 14 εκατομμύριαετησίως. Στην πραγματικότητα, με την καταβολή των τόκων δεν περίσσευετίποτα να επενδυθεί προς όφελος του ελληνικού λαού. (Μήπως κάτιαρχίζει να μας θυμίζει;)Την άνοιξη του 1843, η κυβέρνηση παίρνει μέτρα λιτότητας, τα οποίαόμως δεν αποδίδουν τόσο ώστε να ...συγκεντρωθούν τα απαιτούμενα γιατην ετήσια δόση χρήματα. Έτσι, τον Ιούνιο του 1843, η ελληνικήκυβέρνηση ενημερώνει τις ξένες κυβερνήσεις ότι αδυνατεί να καταβάλειτο ποσό που χρωστάει και ζητά νέο δάνειο από τις μεγάλες δυνάμεις,ώστε να αποπληρώσει τα παλιά. Αυτές αρνούνται κατηγορηματικά. (Βρεκοίτα κάτι συμπτώσεις...)Αντί να εγκρίνουν νέο δάνειο, εκπρόσωποι των τριών μεγάλων δυνάμεων(Αγγλία-Γαλλία-Ρωσία) κάνουν μια διάσκεψη στο Λονδίνο για το ελληνικόχρέος και καταλήγουν σε καταδικαστικό πρωτόκολλο. Οι πρεσβευτές τωνμεγάλων δυνάμεων με το πρωτόκολλο στο χέρι, παρουσιάζονται στηνελληνική κυβέρνηση και απαιτούν την ικανοποίηση του. Αρχίζουνδιαπραγματεύσεις ανάμεσα στα δύο μέρη και μετά από έναν μήναυπογράφουν μνημόνιο σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα πρέπει ναπάρει μέτρα ώστε να εξοικονομήσει μέσα στους επόμενους μήνες τοαστρονομικό επιπλέον ποσό των 3,6 εκατομμυρίων δραχμών, που θα δοθούνστους δανειστές της. Για να είναι σίγουροι ότι το μνημόνιο θα εφαρμοστεί κατά γράμμα, οιπρεσβευτές απαιτούν να παραβρίσκονται στις συνεδριάσεις του ΥπουργικούΣυμβουλίου που θα εγκρίνει τα μέτρα και να παίρνουν ανά μήνα λεπτομερήκατάσταση της πορείας εφαρμογής τους, αλλά και των ποσών που εισπράττονται.Για να μην τα πολυλογώ, σας αναφέρω τα βασικά μέτρα που επέβαλε ηκυβέρνηση μέσα στο 1843 σε εφαρμογή του τότε μνημονίου.Κάθε ομοιότητα με την εποχή μας, είναι εντελώς τυχαία και πέραν τωνπροθέσεων του ιστορικού που τα κατέγραψε:

1. Απολύθηκε το ένα τρίτο των Δημοσίων υπαλλήλων και μειώθηκαν 20% οιμισθοί όσων παρέμειναν.

2. Σταμάτησε η χορήγηση συντάξεων, που τότε δεν δίνονταν στο σύνολοτου πληθυσμού αλλά σε ειδικές κατηγορίες.

3. Μειώθηκαν κατά 60% οι στρατιωτικές δαπάνες, μειώθηκε δραστικά οαριθμός των ενστόλων και αντί για μισθό οι στρατιωτικοί έπαιρνανχωράφια.

4. Επιβλήθηκε προκαταβολή στην είσπραξη του φόρου εισοδήματος και της"δεκάτης", που ήταν ο φόρος για την αγροτική παραγωγή.

5. Αυξήθηκαν οι δασμοί και οι φόροι χαρτοσήμου.

6. Απολύθηκαν όλοι οι μηχανικοί του Δημοσίου και σταμάτησαν όλα ταδημόσια έργα.

7. Καταργήθηκαν εντελώς όλες οι υγειονομικές υπηρεσίες του κράτους.

8. Απολύθηκαν όλοι οι υπάλληλοι του εθνικού τυπογραφείου, όλοι οιδασονόμοι, οι δασικοί υπάλληλοι και οι μισοί καθηγητές πανεπιστημίου.

9. Καταργήθηκαν όλες οι διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό.

10. Νομιμοποιήθηκαν όλα τα αυθαίρετα κτίσματα και οι καταπατημένες"εθνικές γαίες" με την πληρωμή προστίμων νομιμοποίησης.

11. Περαιώθηκαν συνοπτικά όλες οι εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις μετην καταβολή εφάπαξ ποσού.Δεν είναι ανατριχιαστικά όμοια με την εποχή μας; Είδατε που οιοικονομικές συνταγές λιτότητας είναι σαν το παλιό καλό κρασί; γιαποιούς;Ίδιες, αιώνιες, ανυπόφορες. Κι επειδή ξέρω ότι θα ρωτήσετε "τι πέτυχανμε όλα αυτά;", σας απαντώ:Ο κόσμος εξαθλιώθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι ξένοι πήραν έναμέρος των χρημάτων τους, η χώρα είδε κι έπαθε να συνέλθει, αλλάφαλήρισε ξανά μετά από πενήντα ακριβώς χρόνια, με το "Κύριοι, δυστυχώςεπτωχεύσαμεν" του Χαριλάου Τρικούπη, το 1893.Πάντως, το συγκεκριμένο μνημόνιο του 1843, από πολλούς ιστορικούςθεωρείται μία από τις σοβαρότερες αφορμές για το ξέσπασμα τηςεπανάστασης της 3ης Σεπτέμβρη 1843, που έφερε Σύνταγμα στη χώρα.Μήπως πρέπει να αναλογιστούν σοβαρά οι εντός και εκτός αρμόδιοι, τιανάλογο μπορεί να συμβεί και με το τωρινό μνημόνιο...Έτσι για να ταιριάξει κι' αυτό με το τότε...
 
Για την αντιγραφή:
Παναγιώτης Κακαλέτρης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου